Przyznając się do polskości. Szkoły polskie na Warmii i Mazurach (1929-1939) - wystawa czasowa.

2014-07-17 00:00:00 (ost. akt: 2015-10-20 14:46:56)

Przyznając się do polskości. Szkoły polskie na Warmii i Mazurach (1929-1939) - wystawa czasowa.
„Przyznając się do polskości.
Szkoły polskie na Warmii i Mazurach (1929 – 1939)”

U schyłku 1928 roku rząd pruski przyjął „Ordynację dotyczącą uregulowania szkolnictwa dla mniejszości polskiej”, która zezwalała na zakładanie i prowadzenie prywatnych szkół z polskim językiem wykładowym. Na jej mocy w latach 1929–1939 powstało szesnaście szkół – piętnaście na Warmii i jedna na Mazurach. Były to małe placówki o niewielkiej liczbie uczniów, zatrudniające po jednym nauczycielu. Ogółem nauczaniem w języku polskim objętych było około 600 dzieci w wieku od 6 do 14 lat. Pochodziły one z trzydziestu czterech wsi i dwóch miast warmińskich – Barczewa i Olsztyna. Do szkół tych uczęszczały głównie dzieci z rodzin rolników oraz robotników leśnych, rolnych i przemysłowych a w Olsztynie również z rodzin inteligenckich związanych z ruchem polskim.
Liczba uczniów w szkołach często ulegała zmianom. Powodem tego były głównie naciski władz niemieckich: rodziców posyłających dzieci do polskiej szkoły m.in. zwalniano z pracy, pozbawiano zasiłków dla rodzin wielodzietnych, wykluczano z korzystania z pomocy zimowej. Zarówno władze, jak i nacjonalistyczne organizacje niemieckie robiły wszystko, aby doprowadzić do likwidacji polskich placówek.
Poważnym problemem szkół polskich był również brak miejscowej kadry pedagogicznej. Istniała konieczność sprowadzania nauczycieli z Polski, na co potrzebne było specjalne zezwolenie władz, które w każdej chwili mogły je cofnąć i pozbawić nauczyciela prawa pobytu na obszarze Prus Wschodnich. W ciągu dziesięciu lat istnienia szkół przewinęło się przez nie aż trzydziestu dziewięciu pedagogów.
Nauczycielom stawiano wysokie wymagania zawodowe i moralne. Musieli odznaczać się samodzielnością w pracy, zdolnościami organizatorskimi i umiejętnością nawiązywania kontaktów społecznych.
W szkołach polskich obowiązywał niemiecki program nauczania o ograniczonym zakresie wiedzy dotyczącej geografii i historii Polski. Znaczną trudnością w pracy dydaktycznej był brak podręczników, a ich sprowadzeniu z Polski władze pruskie kategorycznie się sprzeciwiały.
W pracy wychowawczej nauczycielom pomagały, rekrutujące się spośród polskiej ludności rodzimej, przedszkolanki. Przedszkola, zwane ochronkami, powstały w niemal wszystkich miejscowościach, w których polskie szkoły były planowane, albo już funkcjonowały. Przedszkolanki przyczyniły się między innymi do powstania na Warmii polskiego harcerstwa, które cieszyło się dużym zainteresowaniem dzieci i młodzieży.
Szkoły polskie oddziaływały również na dorosłych. We wsiach, w których funkcjonowały, zazwyczaj powstawały także biblioteki, świetlice, zespoły artystyczne. Urządzano prelekcje o tematyce wychowawczej, spotkania, zabawy, rozgrywki sportowe, festyny, wieczornice związane z rocznicami historycznymi i narodowymi Polski. Wspólnie słuchano polskiego radia, oglądano filmy oświatowe, czytano polskie książki i prasę.
We wrześniu 1939 roku szkoły polskie zostały zlikwidowane, a ich uczniowie trafili do szkół niemieckich. Nauczyciele zostali aresztowani i osadzeni w więzieniach, bądź obozach koncentracyjnych.
Pomimo krótkiego czasu funkcjonowania szkoły polskie odegrały ważną rolę w kształtowaniu, jak również podtrzymywaniu polskiej tożsamości oraz świadomości narodowej Warmiaków i Mazurów.
Autorka wystawy: Małgorzata Strzyżewska



Folder wystawy w pliku PDF.


Materiał dostępny na zasadzie:


Licencja Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne bez utworów zależnych 3.0 Polska



Wystawa pod patronatem Kuratorium Oświaty w Olsztynie




Projekt dofinansowany ze środków MHP
w ramach Programu „Patriotyzm Jutra 2014”
http://muzeum.olsztyn.pl/pliki/Foty/Aktualno%C5%9Bci/loga/muzeum%20historii%20polski%20%5B1280x768%5D.bmphttp://muzeum.olsztyn.pl/pliki/Foty/Aktualno%C5%9Bci/loga/patriotyzm%20jutra%20%5B1280x768%5D.bmp

http://muzeum.olsztyn.pl/pliki/Foty/Aktualno%C5%9Bci/loga/logo%20powiat%20olsztynski.jpg


Wystawa zrealizowana przy współudziale finansowym Samorządu Miasta Olsztyna z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie



http://muzeum.olsztyn.pl/pliki/Foty/Aktualno%C5%9Bci/loga/logo_z_listkiem.jpg

http://muzeum.olsztyn.pl/pliki/Foty/Aktualno%C5%9Bci/loga/cc-by-nd.png




Licencja Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne bez utworów zależnych 3.0 Polska



Tagi: szkoły dgo

Kalendarium

« poniedziałek, 29 maja 2017 »
Pn Wt Śr Czw Pt So N
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    
Zobacz pełne kalendarium »
poniedziałek 29 Maja
  • Kalendarium imprez, II kwartał 2017
  • Oferta najmu sal
  • Urodziny w zamku
  • konkurs filmowy o szlaku Kopernika
  • Ankieta zainteresowania rozwojem oferty muzealnej w Muzeum Warmińskim (zamek w Lidzbarku Warmińskim)
  • Baner wsparcie dla Leona
  • Film promocyjny Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Katalog on-line biblioteki Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie
  • Doposażenie pracowni edukacyjnych Muzeum Przyrody - baner
  • Archeologiczna mapa Olsztyna i okolic
  • PITax.pl
  • Spektakl
Poranek pana Mikołaja - baner
  • Oferta ślubów w zamku
  • Strona projektu: